Монголын 2021 оны хөөсрөлтийн үеэр гарсан хамгийн том төөрөгдлүүдийн нэг бол блокчэйнийг зөвхөн спекулятив арилжаанд зориулагдсан гэж итгэх явдал байв. Бодит байдал дээр блокчэйн нь криптовалютын зах зээлээс хамаагүй өргөн хүрээг хамардаг бөгөөд түүний хамгийн үнэ цэнтэй зарим хэрэглээ нь хөрөнгө оруулалтын токентой ямар ч холбоогүй байдаг.
OBORTECH зэрэг төслүүд ложистик болон нийлүүлэлтийн сүлжээний менежментэд блокчэйний хэрэглээг судалсаар ирсэн. Түүхий эдийн экспорт — ялангуяа нүүрс, зэс, алт зэргээс ихээхэн хамааралтай Монгол улсын хувьд бүтээгдэхүүний гарал үүсэл, тээвэрлэлт, чанарын өөрчлөгдөшгүй бүртгэлийг хангадаг нийлүүлэлтийн сүлжээний баталгаажуулалтын систем нь олон улсын өндөр үнэтэй зах зээлд нэвтрэх, томоохон худалдааны түншүүдийн өсөн нэмэгдэж буй ESG (Байгаль орчин, Нийгэм, Засаглал) үнэлгээний шаардлагыг хангахад стратегийн үнэ цэн оруулж чадна.
Блокчэйнд суурилсан дижитал иргэний үнэмлэхийн систем нь залилан, захиргааны үр ашиггүй байдлыг бууруулахын зэрэгцээ цахим баталгаажуулалт, санхүүгийн үйлчилгээний эхлэл, төрийн үйлчилгээ, мөн тоон гарын үсгийг сайжруулах боломжтой. Монголын тархмал суурьшсан орон нутгийн иргэдийн хувьд дижитал таниулах дэд бүтэц нь төв суурин газар биечлэн очих шаардлагагүйгээр санхүүгийн ба төрийн үйлчилгээ авах боломжийг бүрдүүлнэ.
Ухаалаг гэрээ (smart contracts) нь нөхцөл бүрдсэн үед автоматаар биелэгддэг програмчлагдсан ба зээл, даатгал, худалдааны төлбөр тооцоо, мөн хөрөнгийн менежментийг шинэчлэн өөрчилж чадна. Монголын нөхцөлд ухаалаг гэрээ нь цаг агаар буюу хиймэл дагуулын мэдээлэлд үндэслэн автоматаар нөхөн төлбөр олгодог малын даатгал, төлбөр нь баталгаажсан хүргэлттэй уягдсан түүхий эдийн нийлүүлэлтийн гэрээ, мөн орлогыг олон нийтэд ил тод хуваарилдаг газар түрээсийн гэрээг дэмжих боломжтой.
NFT нь эхэндээ спекулятив урлагийн зах зээлтэй холбогдож байсан хэдий ч баталгаажих боломжтой дижитал өмчлөлийн өргөн хүрээний ойлголт нь эцсийн дүндээ медиа, оюуны өмч, тасалбарын систем, тоглоомын эдийн засаг, мөн бүтээгчдийн орлого олох загварт нөлөөлж чадна. Монголын өсөн нэмэгдэж буй бүтээлч, соёлын салбарын хувьд блокчэйнд суурилсан өмчлөлийн баталгаажуулалт нь орлогын шинэ загварууд, мөн олон улсын зах зээлд нэвтрэх боломжийг олгож болох юм.
Ашигласан эх сурвалж
Үндсэн эх материалууд
Ард Санхүүгийн Нэгдэл. CryptoNation Forum materials. 2017 онд Ард Санхүүгийн Нэгдлээс зохион байгуулсан анхны CryptoNation форумын материалууд; Xapo, Bitmain, Монголын бодлого тодорхойлогчдын оролцоо, Биткойн олборлолт, дижитал тусгаар тогтнол, тооцооллын дэд бүтэц, мөн Монгол Улсын дэлхийн блокчэйн эдийн засаг дахь байр суурийн талаарх эхэн үеийн хэлэлцүүлгүүдийг баримтжуулсан материалууд.
Unread Media болон Ард Санхүүгийн Нэгдэл. Цахим Алт 3.0: Цахилж яваа цахим алтны тухай мэдэх ёстой бүх зүйл. 3 дахь хэвлэл. Улаанбаатар: Unread Media, 2025. ISBN 978-9919-9232-5-9.
Монголын хууль, зохицуулалт ба зах зээлийн эх сурвалжууд
Монголбанк. Санхүүгийн тогтвортой байдлын тайлан. 2021 оны 9 дүгээр сар. Монголбанкны PDF тайлан.
Монголбанк. Криптотой холбоотой мэдээллийн эх сурвалж ба санхүүгийн боловсролын талаарх оюутны судалгааны ажил. 2022. Монголбанкны PDF материал.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. 2024 оны жилийн тайлан. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF тайлан.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн үйл ажиллагааны журам. 2025. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF материал.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн салбарын үйл ажиллагааны тайлан, 2025 оны IV улирал. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF тайлан.
Legalinfo.mn. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос баталсан виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн үйл ажиллагаа, бүртгэл, аудитортой холбоотой дүрэм, журам. Legalinfo.mn.
Монголын Хөрөнгийн Бирж. Ард Бит ХХК-ийн үнэт цаас гаргагчийн үйл ажиллагааны тайлан. 2024. Монголын Хөрөнгийн Биржийн PDF тайлан.
Монголын Хөрөнгийн Бирж. Crypto Nation ХК-ийн үнэт цаас гаргагчийн үйл ажиллагааны тайлан. 2023. Монголын Хөрөнгийн Биржийн PDF тайлан.
Монгол Улсын Их Хурал. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн тухай хуулийн төсөл. Parliament.mn.
Монгол Улсын Их Хурал. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн тухай хууль. Parliament.mn.
Монголын хэвлэл ба зах зээлийн мэдээллүүд
Eguur.mn. Дотоодын криптовалютууд, анхдагч хөрөнгө таталт, IEO-ийн дараах үнийн гүйцэтгэлийн талаарх зах зээлийн судалгаа. Eguur.mn.
Eguur.mn. IHC-тэй холбоотой хожмын хууль эрх зүй, хэрэгжилтийн үйл явдлын талаарх мэдээллүүд. Eguur.mn.
Ikon.mn. “Виртуал хөрөнгийн зохицуулалтгүй улсад цахим …” Ikon.mn.
Ikon.mn. Dale Choi-ийн 9911Coin болон 2021 оны сүүл үеийн токен сурталчилгааны яриа, өгүүлэмжийн талаарх ярилцлага. Ikon.mn.
Ikon.mn. Дотоодын крипто салбар дахь хэрэгжилт, хөрөнгө оруулагчийн хамгаалалтын асуудлын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. Дотоодын криптотой холбоотой хууль эрх зүйн ажиллагаа ба зах зээлийн дараах үр дагаврын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. IHC-ийн хөрөнгө таталт, крипто зах зээлийн нөхцөл байдал, дотоодын хөрөнгө оруулагчдын гомдлын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. R. Uyangatugs-ийн IEO-той холбоотой гомдол, хөрөнгө оруулагчдын санаа зовнилын талаарх ярилцлага. Ikon.mn.
Төсөл, бирж ба компанийн материалууд
Access Newswire. “Founder Buys Back 10 Million USD of IHC Token.” Access Newswire.
IHC. Tokenomics page. IHC.
IHC. Whitepaper. Trade.mn дээр байршуулсан. Trade.mn PDF.
MGL Caelum. Албан ёсны төслийн вэбсайт ба төслийн материалууд. MGL Caelum.
OBORTECH. Албан ёсны төсөл болон нийлүүлэлтийн сүлжээний блокчэйн материалууд. OBORTECH.
World Plus Digital. Албан ёсны төслийн вэбсайт. WorldPlus.
Олон улсын нөхцөл байдлын эх сурвалжууд
CoinMarketCap. Зах зээлийн түүхэн нөхцөл байдал болон төслүүдийн амьд үлдсэн эсэхийг шалгахад ашигласан крипто зах зээлийн түүхэн өгөгдөл ба биржийн зах зээлийн хуудаснууд. CoinMarketCap.
Financial Action Task Force. Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх зохицуулалт, ВХҮҮ-ийн эрх зүйн орчны суурь нөхцөл байдлыг тайлбарлахад ашигласан Монгол Улсын харилцан үнэлгээ ба саарал жагсаалтын материалууд. FATF.
Монголбанкны Санхүүгийн мэдээллийн алба. Монгол Улс 2020 оны 10 дугаар сард стратегийн МУТСТ-ийн дутагдалтай улс орнуудын FATF жагсаалтаас, 2021 оны 1 дүгээр сард Европын Холбооны өндөр эрсдэлтэй гуравдагч орнуудын жагсаалтаас хасагдсан тухай материалууд. Монголбанкны Санхүүгийн мэдээллийн алба.
АНУ-ын Хууль зүйн яам. Дэлхийн крипто өвлийн нөхцөл байдлыг тайлбарлахад ашигласан FTX болон Sam Bankman-Fried-ийн залилангийн хэргийн материалууд. АНУ-ын Хууль зүйн яам.
Сэтгэгдлүүд (0)