Спекулятив хөөс хагарсан ч Монголын блокчэйн экосистем бүхэлдээ алга болоогүй. Уналтаас хэд хэдэн төсөл, платформууд амьд үлдэж, үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлсний дотор ардкойны экосистем, бүтцийн өөрчлөлтөд орсон IHC, Trade.mn, OBORTECH зэрэг багтаж байна. 2026 онд оршин тогтнож буй салбар нь 2021 онд шуугиан тарьж байсан салбараас үндсээрээ өөр юм.
Зах зээл нь жижиг, илүү болгоомжтой, илүү зохицуулалттай болсон. Нэгэн цагт тус салбарыг тодорхойлж байсан "хялбар мөнгө"-ний уур амьсгаларилж, үүний оронд цэвэр спекуляцаас илүү практик хэрэглээ, байгууллагын системүүд, нийцлийн тогтолцоо, сүлжээ дамнасан (cross-chain) технологиуд, мөн хиймэл оюун ухааны интеграцид төвлөрсөн төслүүд гарч ирж байна.
Монголын блокчэйний аялалд маш чухал суурь үүрэг гүйцэтгэсэн ардкойны экосистем нь санхүүгийн үйлчилгээ ба дижитал дэд бүтцийн хүрээнд үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлсээр байгаа ньэргэн тойронд нь бий болсон спекулятив орчин асуудалтай байсан хэдий ч, блокчэйнийг бодит эдийн засгийн үйл ажиллагаатай нэгтгэх анхны алсын хараа нь угтаа буруу байгаагүйг харуулж байна.
Идэвхтэй блокчэйн оролцогчдын дүр төрх ч мөн мэдэгдэхүйц өөрчлөгдсөн. Техникийн мэдлэг хязгаарлагдмал, сэтгэл хөдлөл өндөртэй хүмүүсийн олон нийтийн оролцоогоор тодорхойлогдож байсан 2021 оны жижиглэнгийн хөөрөл нь хөгжүүлэгчид, бизнес эрхлэгчид, хууль нийцлийн мэргэжилтнүүд, мөн байгууллагын оролцогчдоос бүрдсэн илүү жижиг, илүү техникийн мэдлэгтэй комьюнитигээр солигдсон. Энэхүү шилжилт нь хэдийгээр өвдөлттэй байсан ч эцсийн дүндээ экосистемийн тогтвортой хөгжилд илүү эрүүл үр дүнг авчрах магадлалтай.
Ашигласан эх сурвалж
Үндсэн эх материалууд
Ард Санхүүгийн Нэгдэл. CryptoNation Forum materials. 2017 онд Ард Санхүүгийн Нэгдлээс зохион байгуулсан анхны CryptoNation форумын материалууд; Xapo, Bitmain, Монголын бодлого тодорхойлогчдын оролцоо, Биткойн олборлолт, дижитал тусгаар тогтнол, тооцооллын дэд бүтэц, мөн Монгол Улсын дэлхийн блокчэйн эдийн засаг дахь байр суурийн талаарх эхэн үеийн хэлэлцүүлгүүдийг баримтжуулсан материалууд.
Unread Media болон Ард Санхүүгийн Нэгдэл. Цахим Алт 3.0: Цахилж яваа цахим алтны тухай мэдэх ёстой бүх зүйл. 3 дахь хэвлэл. Улаанбаатар: Unread Media, 2025. ISBN 978-9919-9232-5-9.
Монголын хууль, зохицуулалт ба зах зээлийн эх сурвалжууд
Монголбанк. Санхүүгийн тогтвортой байдлын тайлан. 2021 оны 9 дүгээр сар. Монголбанкны PDF тайлан.
Монголбанк. Криптотой холбоотой мэдээллийн эх сурвалж ба санхүүгийн боловсролын талаарх оюутны судалгааны ажил. 2022. Монголбанкны PDF материал.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. 2024 оны жилийн тайлан. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF тайлан.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн үйл ажиллагааны журам. 2025. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF материал.
Санхүүгийн зохицуулах хороо. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн салбарын үйл ажиллагааны тайлан, 2025 оны IV улирал. Санхүүгийн зохицуулах хорооны PDF тайлан.
Legalinfo.mn. Санхүүгийн зохицуулах хорооноос баталсан виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн үйл ажиллагаа, бүртгэл, аудитортой холбоотой дүрэм, журам. Legalinfo.mn.
Монголын Хөрөнгийн Бирж. Ард Бит ХХК-ийн үнэт цаас гаргагчийн үйл ажиллагааны тайлан. 2024. Монголын Хөрөнгийн Биржийн PDF тайлан.
Монголын Хөрөнгийн Бирж. Crypto Nation ХК-ийн үнэт цаас гаргагчийн үйл ажиллагааны тайлан. 2023. Монголын Хөрөнгийн Биржийн PDF тайлан.
Монгол Улсын Их Хурал. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн тухай хуулийн төсөл. Parliament.mn.
Монгол Улсын Их Хурал. Виртуал хөрөнгийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн тухай хууль. Parliament.mn.
Монголын хэвлэл ба зах зээлийн мэдээллүүд
Eguur.mn. Дотоодын криптовалютууд, анхдагч хөрөнгө таталт, IEO-ийн дараах үнийн гүйцэтгэлийн талаарх зах зээлийн судалгаа. Eguur.mn.
Eguur.mn. IHC-тэй холбоотой хожмын хууль эрх зүй, хэрэгжилтийн үйл явдлын талаарх мэдээллүүд. Eguur.mn.
Ikon.mn. “Виртуал хөрөнгийн зохицуулалтгүй улсад цахим …” Ikon.mn.
Ikon.mn. Dale Choi-ийн 9911Coin болон 2021 оны сүүл үеийн токен сурталчилгааны яриа, өгүүлэмжийн талаарх ярилцлага. Ikon.mn.
Ikon.mn. Дотоодын крипто салбар дахь хэрэгжилт, хөрөнгө оруулагчийн хамгаалалтын асуудлын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. Дотоодын криптотой холбоотой хууль эрх зүйн ажиллагаа ба зах зээлийн дараах үр дагаврын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. IHC-ийн хөрөнгө таталт, крипто зах зээлийн нөхцөл байдал, дотоодын хөрөнгө оруулагчдын гомдлын талаарх мэдээллүүд. Ikon.mn.
Ikon.mn. R. Uyangatugs-ийн IEO-той холбоотой гомдол, хөрөнгө оруулагчдын санаа зовнилын талаарх ярилцлага. Ikon.mn.
Төсөл, бирж ба компанийн материалууд
Access Newswire. “Founder Buys Back 10 Million USD of IHC Token.” Access Newswire.
IHC. Tokenomics page. IHC.
IHC. Whitepaper. Trade.mn дээр байршуулсан. Trade.mn PDF.
MGL Caelum. Албан ёсны төслийн вэбсайт ба төслийн материалууд. MGL Caelum.
OBORTECH. Албан ёсны төсөл болон нийлүүлэлтийн сүлжээний блокчэйн материалууд. OBORTECH.
World Plus Digital. Албан ёсны төслийн вэбсайт. WorldPlus.
Олон улсын нөхцөл байдлын эх сурвалжууд
CoinMarketCap. Зах зээлийн түүхэн нөхцөл байдал болон төслүүдийн амьд үлдсэн эсэхийг шалгахад ашигласан крипто зах зээлийн түүхэн өгөгдөл ба биржийн зах зээлийн хуудаснууд. CoinMarketCap.
Financial Action Task Force. Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх зохицуулалт, ВХҮҮ-ийн эрх зүйн орчны суурь нөхцөл байдлыг тайлбарлахад ашигласан Монгол Улсын харилцан үнэлгээ ба саарал жагсаалтын материалууд. FATF.
Монголбанкны Санхүүгийн мэдээллийн алба. Монгол Улс 2020 оны 10 дугаар сард стратегийн МУТСТ-ийн дутагдалтай улс орнуудын FATF жагсаалтаас, 2021 оны 1 дүгээр сард Европын Холбооны өндөр эрсдэлтэй гуравдагч орнуудын жагсаалтаас хасагдсан тухай материалууд. Монголбанкны Санхүүгийн мэдээллийн алба.
АНУ-ын Хууль зүйн яам. Дэлхийн крипто өвлийн нөхцөл байдлыг тайлбарлахад ашигласан FTX болон Sam Bankman-Fried-ийн залилангийн хэргийн материалууд. АНУ-ын Хууль зүйн яам.
Сэтгэгдлүүд (0)